Anne Dedry

federaal parlementslid voor Groen, met 30 jaar expertise in kraamzorg, mantelzorg en thuiszorg

Geen categorie

Een pak maatregelen tegen roken

De afgelopen week lanceerden N-VA en CD&V hun maatregelen om roken, vooral onder jongeren, tegen te gaan. Het ballonnetje van de ene was al meer gevuld met lucht dan het ballonnetje van de andere. Het voorstel om 16 tot 18 jarigen te verbieden tabak of sigaretten te kopen sprong er uit. Klinkt rationeel, bekt goed, en wie kan daar nu tegen zijn? Maar hoe gaan we dat concreet aanpakken? En zal dit wel het gewenste effect hebben?. De tabaksindustrie zelf staat achter dit voorstel. Dat klinkt op z’n minst verdacht, en doet vragen rijzen over de effectiviteit van de maatregel. Bovendien zijn jongeren van 16 heus wel inventief genoeg om aan een pakje sigaretten te geraken ook als het verboden is. En hoe gaan we dat controleren?

Op dit moment is de overheid niet in staat om zo’n leeftijdsverhoging te controleren. Dat is  ook het geval voor alcohol: er zijn amper 25 ambtenaren van de Tabak- en Alcoholcontroledienst van de FOD Volksgezondheid die nagaan of dat alcoholverbod tijdens jeugdfuiven en muziekfestivals wordt nageleefd. Hoewel er duizend extra controles werden aangekondigd, ook in de winkels die nabij scholen alcohol verkopen aan minderjarigen, wordt er nog te vaak alcohol aan minderjarigen geserveerd. Dat is het aanvoelen van zowel overheid als preventiewerkers. De controleurs zijn bovendien “zo zichtbaar als zebra’s in een kudde paarden” en worden dus snel buiten gekeken door jongeren, zoals Minister De Block meermaals antwoordde op mijn vragen in Commissie. Dus zolang de overheid geen degelijke controles kan uitvoeren, zullen de jongeren hen veel sneller af zijn. Het is typisch voor deze repressieve regering: snel iets verbieden, want dat is gemakkelijk. Het moeilijke werk – echt aan preventie doen – is voor later.

Een breder pakket van sterkere maatregelen, zoals ook de Hoge Gezondheidsraad aanraadt, kan een stuk effectiever zijn. En daar kan een leeftijdsverhoging een onderdeel van zijn. Maar deze maatregel alleen zal niet het verschil maken.

Mevrouw De Black, laten we dus eerst beginnen met een “neutraal pakje sigarettenmaatregelen”  en de verantwoordelijkheid niet bij de jongeren zelf leggen, maar bij de producenten van deze ongezonde verslaving voor ons lichaam.

Een totaalverbod op tabaksreclame zou veel efficiënter zijn: als jongeren in de kranten- en de nachtwinkel niet meer om de oren geslagen worden met aantrekkelijke tabaksreclame, zullen ze ook minder roken.

  1. Laten we onze pijlen richten op de producenten van (rol)tabak: geen reclame meer voor alcoholhoudende en tabaks- producten, en daarbijhorend een strengere controle en opvolging van dit verbod. Als jongeren in de krantenwinkel niet meer om de oren geslagen zouden worden met aantrekkelijke tabaksreclame, zullen ze ook minder roken. Nu mag dit nog steeds aan de voorgevels van krantenwinkels en tabakswinkels. Hierbij aansluitend kan de Minister een verbod op het uitstallen van tabakswaren invoeren.
  1. Meer inspanningen voor preventie in het welzijns- en gezondheidsbeleid: het debat over alcohol- en tabaksgebruik door jongeren concentreert zich vaak op ‘verbieden’, terwijl er nog veel sterker ingezet kan en moet worden op preventie. Alle betrokkenen dragen een verantwoordelijkheid: jongeren, ouders, drankproducenten, onderwijs, jeugdwerk, caféhouders, enzovoort. Het beleid moet de voorwaarden creëren om jongeren weerbaarder te maken, niet om hen te betuttelen of hen verantwoordelijkheid te ontnemen.
  1. Invoeren van neutrale pakjes. In maart vorig jaar stemden meerderheidspartijen N-VA, CD&V en Open VLD het wetsvoorstel voor neutrale sigarettenpakjes weg. Ze staken hun kop in het zand, omdat het toen zogezegd voorbarig was om zulke maatregelen in te voeren. Ze wilden de omzetting van de Europese tabaksrichtlijn afwachten. Dit zijn exact dezelfde argumenten als de tabaksproducenten zelf gebruiekn. Andere landen zijn ons intussen al lang voor: in Australië zijn de neutrale pakjes al van toepassing sinds 2012, in het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Frankrijk sinds 2015, dus waarom in België niet in 2016?
  1. Via de recente Europese tabaksrichtlijn slaagden de Europese groenen er al in om strengere waarschuwingen op de verpakking en een verbod op sommigeadditieven en smaken te verkrijgen. In België zouden we nog verder kunnen gaan, onder meer via een verbod op alle additieven in sigaretten (omwille van hun kankerverwekkende eigenschappen).
  1. Inzetten op rookstopbegeleiding. Ook via de e-sigaret, mits een strikte regelgeving voor verkoop buiten de apotheker. Want onlangs bevestigde de Britse overheid dat de e-sigaret wel degelijk kan werken om te stoppen met roken (en 95% minder schadelijk is voor de gezondheid), maar dat mensen dat niet altijd geloven. Het aantal mensen dat gelooft dat elektronische sigaretten even schadelijk (22,1%) of zelfs schadelijker (22,7%) zijn dan gewone sigaretten is volgens de onderzoekers de jongste twee jaar verdrievoudigd. Dit omdat de tabakslobby de e-sigaret veel imagoschade heeft toegebracht. Gelukkig heeft Minister De Block, op onze vraag, de toegankelijkheid van de elektronische sigaretten intussen verhoogd. Maar ook dat kan best sneller ingevoerd worden.

De verdienste van N-VA en CD&V deze week, is dat ze de kat aan de bel bonden. Tijd voor Minister De Block om de handen uit de mouwen te steken. Maar laat ons dan beginnen met realistische voorstellen, die hun nut al bewezen hebben. En niet palaveren over een moeilijk uit te voeren maatregel, waarover experten niet eenduidig enthousiast  zijn, terwijl de makkelijke resultaatsgerichte maatregelen voor het rapen liggen.

Thema door Anders Norén