Dit artikel over de vliegroutes verscheen op 23 april in De Morgen.

Al meteen na zijn aanstelling krijgt François Bellot, federaal minister van Mobiliteit, de kans om zich op een explosief dossier binnen MR en de regering te bewijzen. Wil hij een nieuwe crisis over de vliegroutes van Zaventem vermijden, dan moet hij een communautaire tijdbom onschadelijk maken.

Terwijl Jacqueline Galant (MR), de voorganger van Bellot (MR), de nieuwe vliegwet handig voor zich uit bleef schuiven, werd de druk voor een nieuwe spreiding van de vluchten rond Zaventem alleen maar groter. Nu Galant uit de regering werd gebonjourd, hebben de actiecomités en hun politieke beschermheren hun vizier al afgesteld op de nieuwe ‘onervaren’ mobiliteitsminister. Kan Bellot een escalatie van het conflict voorkomen?

Er is geen dossier dat zo communautair geladen is als dat van de vluchtroutes. Eigenlijk zijn er maar twee opties: ofwel vliegen meer vliegtuigen over het Brussels Gewest, ofwel over de Vlaamse noordrand. Het regent al jaren klachten en dagvaardingen van buurtcomités, waardoor de nieuwe routes elkaar in sneltreinvaart opvolgen. Arnaud Feist, de CEO van Brussels Airport, dringt aan op de invoering van een wet waarin de vliegprocedures en de wijzigingen ervan worden vastgelegd, zodat er eindelijk stabiliteit komt.

Op de vlakte

In het regeerakkoord staat dat die vliegwet er moet komen. De spreiding van de vluchten ligt zelfs al grotendeels vast: het vorige spreidingsplan van ex-staatssecretaris voor Mobiliteit Etienne Schouppe (CD&V) (zie tijdlijn) blijft de basis, al kunnen ook andere pistes worden bekeken. Eind 2015 vatte Jacqueline Galant daarover gesprekken aan, maar ze stelde vrij snel vast dat die onmogelijk waren. De scenario’s die ze binnen de regering aftoetste, werden zowel aan Brusselse als aan Vlaamse zijde afgebrand. Volgens de N-VA werden te veel vluchten over de ring in Vlaanderen gestuurd. In Brussel kreeg Galant het verwijt dat ze zich voor de kar van de Vlamingen liet spannen.

Intussen beten al vier ministers hun tanden stuk op het vliegdossier. Vraag maar aan Galant, die vorige week ten onder ging in een open oorlog met FOD Mobiliteit-topman Laurent Ledoux. Hij was actief betrokken bij de Franstalige actiecomités die minder vliegoverlast boven Brussel willen. Ook drie andere ministers beten hun tanden stuk op het vliegdossier: Isabelle Durant (Groen), Bert Anciaux (Spirit) en Melchior Wathelet (cdH). Die laatste reed er zelfs zijn politieke carrière op stuk.

De nieuwe vliegwet wordt het grote examen voor Bellot. Slaagt hij waar zijn voorgangers faalden? “In het regeerakkoord staat dat er een vliegwet moet komen, daar ben ik aan gebonden”, verklaart hij diplomatisch. Verder houdt Bellot zich op de vlakte. De mobiliteitsminister is bezig aan een studieronde en verwijst naar de aangepaste beleidsnota die hij over enkele weken zal voorleggen aan de Kamercommissie Infrastructuur. In die nota zal Bellot zijn marsrichting aangeven.

Bellot riskeert niet alleen een oorlog binnen de regering, maar ook binnen zijn partij. In Brussel vrezen ze dat de Vlaamse regeringspartijen Bellot zullen manipuleren zodat ze de vliegwet naar hun hand kunnen zetten. Dat ligt vooral gevoelig binnen MR, die veel stemmen haalt in de oostelijke gemeenten van Brussel. Het FDF zit de partij daar op de hielen. Een oplossing die te veel vliegtuigen over Brussel stuurt, is dodelijk voor de MR bij de volgende gemeenteraadsverkiezingen in 2018. Als enige Franstalige partij in de regering is ze sowieso al vijand numero uno voor de Waalse oppositie.

De N-VA en de andere Vlaamse meerderheidspartijen zullen niet toestaan dat de oplossing nadelig uitvalt voor de Vlaamse rand. “De houding van Brussel is hypocriet. Ze willen geen vluchten boven hun hoofd, maar ze profiteren wel van de voordelen van de luchthaven”, zegt Kamerlid Inez De Coninck (N-VA). “Wij zullen pas instemmen met een vliegwet als er eerst een akkoord is tussen de gewesten over een eerlijke verdeling van de lasten.” Die vergadering is nog niet gepland.

Doodgebliksemd

Intussen tikt de tijd genadeloos weg. Tegen het einde van de legislatuur moeten de nieuwe vliegwet en de verdeling van de vliegroutes een feit zijn. Bovendien wordt op 13 juni een Europese regel van kracht waardoor het moeilijker wordt om vliegroutes te verschuiven. En hoe dichter we bij de gemeenteraadsverkiezingen komen, hoe moeilijker het wordt. Binnen elke partij bestaat er een clubje politici dat achter de schermen ijvert om de vliegoverlast in hun streek terug te dringen.

Het maakt de zaak er niet makkelijker op dat in alle uithoeken van Brussel en Vlaams-Brabant actiegroepen actief zijn. Ongeveer vijftien in totaal. Via de politieke lobby proberen zij het beleid in hun voordeel te manipuleren.

“Alleen al in Leuven zijn er twee: Leuven Rechtdoor en Leuven West”, vertelt Anne Dedry (Groen). “Als ik namens de ene groep een vraag stel in het parlement, dan word ik doodgebliksemd door de andere. Je kunt dus voor niemand goed doen.” Groen pleit voor de afschaffing van alle nachtvluchten, maar economisch gezien is dat niet realistisch.

Bellot heeft het voordeel dat hij een grote dossierkennis overhoudt aan zijn periode in het parlement. Toch wordt vooral in Brussel zeer wantrouwig gekeken naar elke politieke beslissing over de vliegroutes. Als de vliegwet zonder grote crisis tot stand komt, wordt Bellot de nieuwe held in de Wetstraat. Lukt dat niet, dan wordt hij de zoveelste kamikazepiloot.

ANN DE BOECK
Copyright © 2015 De Persgroep Publishing. Alle rechten voorbehouden