Dit artikel verscheen op 27 april 2017 in De Morgen

Na de verwarring rond Roundup (verkopen en kopen zou wel mogen, maar gebruiken niet) heeft minister van Landbouw Willy Borsus (MR) laten weten dat hij binnenkort een besluit zal voorleggen dat zowel de verkoop als het gebruik van herbiciden, bestemd voor particulieren, verbiedt. Daaronder vallen ook producten als Roundup, die de stof glyfosaat bevatten. Dat meldt hij in een persbericht. Voor het professioneel gebruik verandert er voorlopig niets.

Het verbod komt er na de ophef over vervalste studies naar de gevolgen van glyfosaat. Producent Monsanto zou zelf de hand gehad hebben in de studies. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is glyfosaat “waarschijnlijk kankerverwekkend”.

Gisteren besliste Vlaams minister van Omgeving Joke Schauvliege (CD&V) al dat het gebruik voor particulieren in Vlaanderen verboden zal worden, net zoals in Brussel en in Wallonië. Maar de verkoop van de producten is federaal geregeld. Daardoor ontstond de absurde situatie dat Roundup wel nog verkocht zou mogen worden, maar niet meer gebruikt door particulieren. De verkoop verbieden, is echter nog steeds federale materie.

Kamerleden Anne Dedry (Groen) en Karin Jiroflée (sp.a) voelden Borsus vandaag aan de tand in de Kamer.

Twee productgroepen

Borsus belooft de verkoop nu toch aan banden te leggen. Hij werkt aan een besluit “dat het op de markt brengen en dus het gebruik verbiedt van herbiciden bestemd voor particulieren, met uitzondering van biopesticiden en basisstoffen zoals azijn”.

Tegelijk komt er een verbod op de zogenaamde “CMR2-producten”. Dat zijn herbiciden, insecticiden en fungiciden die erkend zijn als producten met mogelijk kankerverwekkende of mutagene effecten of een impact op de vruchtbaarheid of de ontwikkeling van het ongeboren kind.

“Deze twee productgroepen zullen dus niet meer verkocht of gebruikt kunnen worden in het kader van een niet-professioneel gebruik”, aldus Borsus. Hij kadert de beslissing in zijn “wil om het gebruik van pesticiden terug te dringen, het gebruik van “bio”-alternatieven aan te moedigen en het voorzorgsbeginsel toe te passen”.” Gelet op de balans nut/risico, verantwoordt niets nog het gebruik van herbiciden door particulieren”, besluit de liberaal.

“Voortaan zullen andere praktijken (thermische verbrander, gebruik van biopesticiden, mechanisch werk…) het mogelijk maken voor particulieren om het opduiken en het beheer van onkruid te beheersen,” luidt het.

Beïnvloeding studie

Het Monsanto-hoofdkwartier in Creve Coeur, Missouri. ©AFP
Tot slot kwam Borsus in de Kamer en in een persbericht nog terug op het nieuws dat glyfosaat-producent Monsanto wetenschappelijke studies naar zijn hand heeft gezet over de effecten van het product. Hij heeft zijn administratie gevraagd om na te gaan welke impact dat heeft gehad op de besluitvorming van de overheid. De administratie zal met name onderzoeken “of de aan- of afwezigheid van andere gelijkaardige studies de mening over de kwestie zouden kunnen wijzigen”. En ze kreeg ook de vraag om het nodige te doen opdat op Europees niveau hetzelfde zou gebeuren.

Voor professioneel gebruik komt er echter geen verbod. “Er zullen andere maatregelen worden genomen in de toekomst, in het kader van dit plan, over het professionele gebruik, in overleg met de Gewesten, de verschillende sectoren en de deskundigen,…”, aldus nog de minister.

Kleine stapjes

“Ik hoor een paar positieve geluiden”, reageerde Dedry in de Kamer. “Volksgezondheid moet altijd boven economische belangen staan”, terwijl Jiroflée tevreden reageerde op de “kleine stapjes vooruit”.

Greenpeace: “Overwinning”

Milieuorganisatie Greenpeace is erg tevreden met de aankondiging van Borsus. “Dat is fantastisch nieuws. We zijn heel blij met deze mooie overwinning voor de gezondheid en het milieu”, zegt Muriel de Pauw, verantwoordelijk voor landbouw bij Greenpeace.

“Greenpeace en ook andere organisaties en burgers dringen al heel lang aan op een verbod op de verkoop van glyfosaat. Na twee jaar neemt de federale regering nu eindelijk haar verantwoordelijkheid. Het is spijtig dat de retailsector dat nooit heeft gedaan door de producten zelf uit de winkelrekken te nemen”, aldus De Pauw.

“Het verbod voor particulieren is al een eerste belangrijke stap”, gaat ze verder. “Maar het is ook belangrijk dat op termijn zal worden bekeken om glyfosaat ook binnen de landbouwsector te verbieden.”

Comeos blij met einde “Kafkaiaanse situatie”

Voor handelsfederatie Comeos, die ook de doe-het-zelf-zaken vertegenwoordigt, komt met het verbod dat Borsus plant voor de verkoop van glyfosaat en andere herbiciden voor particulier gebruik een “einde aan de Kafkaiaanse situatie”. “Eindelijk duidelijkheid”, klinkt het.

“We respecteren altijd de wet, we verkopen wat wettelijk mag verkocht worden. We stellen vast dat er nu eindelijk duidelijkheid is gekomen, want door de wirwar van gewestelijke maatregelen zagen onze handelaars door de bomen het bos niet meer”, reageert Dominique Michel, de CEO van Comeos. “Er komt nu een eind aan de Kafkaiaanse situatie.”

Comeos plaats wel opnieuw vraagtekens omdat de maatregelen niet van toepassing zijn op de landbouw. “Als het slecht is, dan moet het wel voor iedereen verboden worden”, aldus Dominique Michel. “Als de regeringsleden er echt van overtuigd zijn dat er gezondheidsproblemen zijn met glyfosaat, waarom viseren ze dan enkel de particulieren, diegenen die het middel het minst gebruiken? “