Anne Dedry

federaal parlementslid voor Groen, met 30 jaar expertise in kraamzorg, mantelzorg en thuiszorg

Voeding, Voedselveiligheid, Voedselzekerheid, Volksgezondheid

OPINIE: het voedselagentschap moet terug naar Volksgezondheid – De Standaard

Deze opinie verscheen in De Standaard.

Om crisissen zoals het eierschandaal in de toekomst te vermijden, moet voedselveiligheid opnieuw de prioriteit worden van het FAVV, schrijven Bart Staes en Anne Dedry.

Behalve de voedselveiligheid garanderen, heeft het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) nog een belangrijke opdracht. Het moet het imago van de Belgische voedingssector verbeteren. Het FAVV is zowel stroper als boswachter. Dat is om problemen vragen. De afgelopen dagen is opnieuw duidelijk geworden dat beide taken onverzoenbaar zijn. Achttien jaar na de dioxinecrisis vervalt ons land in dezelfde fouten en worstelt het nog altijd met de manier waarop het communiceert over voedselveiligheid.

Belangenvermenging

Voor 1999 werkten twee diensten als ‘controlegroepen’ voor de voedselketen: één onder controle van het ministerie van Landbouw en de andere onder controle van het ministerie van Volksgezondheid. Die eerste, de dienst Landbouw, diende al te vaak de economische belangen van de klassieke landbouw en werkte niet noodzakelijk in het belang van de volksgezondheid. Nog belangrijker: hij blokkeerde de werking van de dienst Volksgezondheid, door bijvoorbeeld informatie achter te houden.

Een van de oorzaken van de dioxinecrisis was net die continue belangenvermenging. Het (economisch) belang van de boer werd hoger aangezien dan de gezondheid van de consument. De twee belangrijkste conclusies van de parlementaire dioxinecommissie waren kristalhelder. Breng voedselveiligheid onder Volksgezondheid en zie erop toe dat er een strikte scheiding is tussen de regelgeving voor voedselveiligheid en de controle.

Onder impuls van de groenen in de regering werd dit gereorganiseerd. Alle controlediensten werden samengevoegd, het FAVV was geboren en kwam onder het ministerie van Volksgezondheid terecht, waar het thuishoort. Dat staat ook zo in artikel 3 van die wet: ‘Voor de toepassing van deze wet, tenzij anders is bepaald door de minister van Volksgezondheid.’

Toen de groenen uit de regering verdwenen, werden de overheidsdiensten hertekend en is het FAVV naar Landbouw verhuisd. De economische belangen wegen opnieuw zwaarder door dan de gezondheid.

Een van de redenen voor de gebrekkige communicatie van het FAVV is dat het tegenstrijdige belangen moet verdedigen. De eerste fipronilbesmetting werd al in mei vastgesteld door een privébedrijf (DS 7 augustus). Het heeft daarna nog anderhalve maand geduurd voor België hierover gecommuniceerd heeft. Het is pas dan dat de andere lidstaten begonnen zijn met hun onderzoeken. Onze buurlanden moesten eerst in rep en roer staan, wetenschappers moesten reageren en supermarktketens moesten zelf het heft in handen nemen, voor het agentschap dat verantwoordelijk is voor onze voedselveiligheid in actie kwam en communiceerde.

Gezondheid gaat voor

De afweging om de landbouwsector niet te beschadigen en terughoudend te zijn inzake de bescherming van de volksgezondheid is er één die nooit gemaakt mag worden. De gezondheid van de burgers komt altijd op de eerste plaats. Om zulke crisissen in de toekomst te vermijden, is er voor het FAVV maar één juiste plaats en dat is onder voogdij van het ministerie van Volksgezondheid. Zo moet minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD) verantwoording afleggen en niet minister van Landbouw Denis Ducarme (MR). Een minister van Landbouw mag de sociaal-economische belangen van zijn sector behartigen, daar is niets mis mee. Het gevolg is wel dat hij niet in de eerste plaats door de bril van volksgezondheid zal kijken.

Never waste a good crisis. Hopelijk krijgen we snel definitief duidelijkheid over de ernst van de besmetting. Laten we de crisis aangrijpen om ernstige vragen te stellen bij de werking van het FAVV en van voedselveiligheid opnieuw de prioriteit maken.

Bart Staes en Anne Dedry

Thema door Anders Norén