Vandaag zijn we 18 april, de Europese dag van de rechten van de patiënt. Dit jaar blaast die wet 15 kaarsjes uit ter gelegenheid. Moet de toepassing van de wet bijgestuurd worden of moeten er rechten bij gemaakt worden?

Op 16 april hield CD&V bij monde van Els Van Hoof een pleidooi om een nieuw recht toe te kennen aan patiënten: het recht op vroegtijdige zorgplanning (lees ook: https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20180417_03467274). Voor Groen ruikt dat naar een overbodige wet en overbodige regularisering. Want het recht zit al vervat in de huidige kaderwet, of de wet op de patiëntrechten. En vroegtijdige zorgplanning is gewoon ook een part of the job van elke zorgverstrekker.

Wat is vroegtijdige zorgplanning en waarom bestaat het al?

Vroegtijdige zorgplanning is een proces van reflectie en dialoog tussen de patiënt, zijn naasten en één of meerdere zorgverleners (waaronder een arts). Hierbij plannen en bespreken ze toekomstige zorgdoelen. En die zorgdoelen zijn gebaseerd op wat de patiënt waardeert als kwaliteitsvolle zorg en steeds aanpasbaar aan de veranderende situatie van de patiënt.

Anders gezegd is dit een part of the job van elke zorgverstrekker. Want zorgvuldig uw job doen komt neer op altijd alert zijn voor vroegtijdige zorgplanning. En het gaat ook breder dan de relatie tussen een arts en zijn of haar patiënt, omdat je ook familie en maatschappelijk werk betrekt.

Juist daarom ontwikkelde Domus Medica in 2014 een richtlijn met als doel adviezen te formuleren over de praktische toepassing van die vroegtijdige zorgplanning bij wilsbekwame volwassen patiënten. De richtlijn is breed gedragen in de sector en heel wat vooraanstaande organisaties uit de zorgsector werkten eraan meer: o.a. de federatie palliatieve zorg, het Academisch Centrum voor Huisartsgeneeskunde (KU Leuven) en de dienst Geriatrie van UZ Gent werkten eraan mee.

Voer gewoon bestaande wetten uit

De vroegtijdige zorgplanning is in België volledig juridisch afgedekt. Zo past de richtlijn van Domus Medica volledig binnen de toepassing van drie wetten: de patiëntrechtenwet (22 augustus 2002) en de wetten die het recht op palliatieve zorg (14 juli 2002) en euthanasie regelen (28 mei 2002).

Onze patiëntenrechtenwet stelt bijvoorbeeld dat elke patiënt recht heeft op o.a.:

  • Kwaliteitsvolle dienstverstrekking
  • Alle informatie betreffende zijn ziektetoestand
  • Goede zorg en meer specifiek ten aanzien van het levenseinde goede palliatieve zorg.
  • Instemmings- en weigeringsmogelijkheid om geïnformeerd, voorafgaandelijk en vrij iedere tussenkomst van de beroepsbeoefenaar te weigeren of ermee in te stemmen

Hier een nieuwe, extra federale wet tegenover zetten zou getuigen van het bijmaken van onnodige regels. Bovendien gaat vroegtijdige zorgplanning eerder over ‘bijstand aan personen’. En dat is een sociaal recht, waar ook mantelzorgers en maatschappelijk werkers bij betrokken zijn. En dat is geen federale materie, dat is Vlaamse materie en hoort op het bord van Vlaams Minister Vandeurzen.

Is alles nu koek en ei voor de patiënten en hun rechten?

Dat nu ook weer niet. Want de huidige situatie van patiënten kent nog heel wat pijnpunten die volgens Groen veel meer prioriteitsgevoel verdienen dan vroegtijdige zorgplanning. Hieronder noem ik de 2 grootste:

  1. Heel wat vooraanstaande middenveldorganisaties (Koning Boudewijnstichting, het Vlaams Patiëntenplatform, Test-Aankoop, …) klagen over een gebrek van kennis van de wet. En dat zowel bij patiënten als bij zorgverstrekkers.
  2. Het klachtenrecht voor patiënten is onvoldoende transparant en er zijn te weinig aanspreekpunten (de ombudsman/vrouw in het ziekenhuis is vaak onzichtbaar en onvindbaar, en voor klachten in de thuiszorg is de drempel naar de federale ombudsdienst in Brussel véél te groot).

Om deze pijnpunten op te lossen diende Groen op 12 juli 2017 een resolutie in om aandacht te vragen voor een aantal verbeterpunten in de huidige wet.

De belangrijkste zijn:

  • Een groen /gratis telefoonnummer voor het beantwoorden van vragen van patiënten én zorgverstrekkers
  • Gerichte sensibiliseringscampagnes
  • Investeren in opleiding en bijscholing van zorgverstrekkers rond communicatie met patiënten
  • Verduidelijking van de inhoud van het (elektronisch) medisch dossier, het delen van gegevens, de toegang tot het dossier (ook als de patiënt overleden is)
  • Een verduidelijking van het recht op ‘kwaliteitsvolle zorg’
  • Een verduidelijking van wie de ‘vertrouwenspersoon’ is
  • Een verduidelijking van de afhandeling van de klachtenprocedure
  • Regionale steunpunten voor de federale ombudsdienst uitwerken
  • Een eenvormig ombudspersoon-statuut voorzien
  • Een onafhankelijke klachtencommissie voorzien die sancties kan opleggen indien de bemiddeling tot niets leidt

Hopelijk heeft minister De Block oren naar onze verbeterpunten

Er is alvast goed nieuws, minister De Block heeft ons uitgenodigd op haar kabinet om de verbeterpunten te bespreken. Met Ecolo en Groen kijken we alvast uit naar een constructief overleg.

De wet op de patiëntenrechten blijft een goede wet. Eerder dan overbodige rechten te verzinnen (die bovendien al in de wet vervat zitten), pleiten wij voor verduidelijking, verfijning en een stevige update. Hier zijn zowel patiënten als zorgverstrekkers het best mee gebaat.

Anne Dedry
Volksvertegenwoordiger Groen